2.1 Indeling Noordzee


De Noordzee is op basis van het VN- Zeerechtverdrag (UNCLOS) onderverdeeld in verschillende maritieme zones die elk hun eigen rechtsregime kennen. De bevoegdheden van de kuststaat zijn afhankelijk van deze zones. Over het algemeen nemen de bevoegdheden van de kuststaat af naarmate de maritieme zone verder van het vasteland af ligt. UNCLOS maakt onderscheid tussen gebieden die binnen de rechtsmacht van de kuststaat vallen, de binnenwateren, de territoriale zee en EEZ en gebieden die daarbuiten vallen, de volle zee. Nederland is partij bij UNCLOS en heeft haar maritieme zones overeenkomstig het UNCLOS vastgesteld. De Noordzee bestaat in zijn geheel uit gebieden die vallen onder de rechtsmacht van de aangrenzende kuststaten.

In het resterende gedeelte van deze paragraaf worden de verschillende zones toegelicht. Daarbij zal ook de relevante regelgeving waarin de grenzen van de Noordzee zijn vastgelegd worden weergegeven. 




Figuur 2.1            Indeling zeegebied Nederland
 
Figuur 2.1 geeft een schematische weergave van de verdeling van het Continentaal Plat tussen de Noordzeekuststaten. In deze figuur worden tevens de Exclusieve Economische Zone (EEZ), de ‘12‑mijlsgrens' en de 'gemeentegrens' ook wel '1-kilometerlijn' weergegeven. Figuur 2.2 geeft de maritieme zones op de kaart van Nederland weer.


Figuur 2.2   Indeling Noordzee
 

2.1.1 De Territoriale Zee

De territoriale zee (TZ, ook wel 12-mijlszone) strekt zich uit tot 12 zeemijl zeewaarts gerekend vanaf de basislijn. De basislijn is de lijn van waar alle andere maritieme gebieden worden bepaald. De basislijn is de laagwaterlijn langs de kust, zoals staat aangegeven op de officiële kustkaarten. Bovendien kan de basislijn een rechte basislijn zijn, zoals het geval is langs de Waddeneilanden. De basislijn vormt de grens tussen de binnenwateren en de territoriale zee (TZ).
 
Binnen de TZ kan de kuststaat zijn soevereine bevoegdheden uitoefenen, behoudens enkele beperkingen zoals het recht op onschuldige doorvaart voor schepen. Binnen de TZ wordt een 1 kilometer zone gehanteerd, gemeten vanaf de basislijn, waaronder het gemeentelijk ingedeeld gebied valt. In deze zone hebben zowel de Rijksoverheid als de provincies en gemeenten gelegen aan deze zone bepaalde bevoegdheden. Voor de gehele TZ geldt dat Nederlandse wet- en regelgeving automatisch van toepassing is in deze zone tenzij anders is bepaald.
 
De grens van de TZ Noordzee is vastgelegd in de volgende regelgeving:
  • Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland betreffende het gebruik en beheer van de territoriale zee van 3 tot 12 zeemijlen (Trb. 2014, 182) van 24 oktober 2014.
  • Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België inzake de afbakening van de territoriale zee van 18 december 1996 (Trb. 1997, 14), waarin de zijwaartse begrenzing van de territoriale zee is bepaald.
  • Wet van 9 januari 1985, houdende vaststelling van de grenzen van de territoriale zee van Nederland (Stb. 1985, 129), waarin de laagwaterlijn als dieptelijn wordt gedefinieerd.
  • Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland tot regeling van de samenwerking in de Eemsmonding (Eems- Dollardverdrag) van 8 april 1960 (Trb. 1960, 69) en Aanvullende Overeenkomst van 14 mei 1962 (Trb. 1962, 54), waarin de samenwerking tussen Nederland en Duitsland voor het gebied tot 3 zeemijl vanaf de laagwaterlijn is geregeld.
 
Het gemeentelijk ingedeeld gebied is vastgelegd in de volgende regelgeving:
  • Wet van 2 november 1990, houdende regeling provincie- en gemeentegrenzen langs de Noordzeekust van de gemeente Den Helder tot en met de gemeente Sluis en wijziging van de Financiële-Verhoudingswet 1984 (Stb. 1990, 553).
  • Wet van 8 december 1980, tot provinciale indeling van de Waddenzee (Stb. 1980, 670).
  • Wet van 12 december 1985, tot gemeentelijke indeling van de Waddenzee (Stb. 1985, 648).
 


2.1.2 Het Continentaal Plat en de Exclusieve Economische Zone

De Exclusieve Economische Zone (EEZ) is een zeegebied buiten en grenzend aan de TZ. Dit zeegebied kent dezelfde begrenzing als het Continentaal Plat dat aan Nederland is toebedeeld en grenst aan de EEZ van de andere landen aan de Noordzee. Vanwege de nabijheid van de EEZ van ander staten strekt de EEZ van Nederland niet uit tot de maximale 200 zeemijl zoals toegestaan in UNCLOS.
 
In de EEZ heeft Nederland geen soevereiniteit, alleen soevereine rechten ten behoeve van de exploratie en exploitatie.  Het behoud en het beheer van de levende en niet-levende natuurlijke rijkdommen van de wateren boven de zeebodem en van de zeebodem en de ondergrond daarvan.  En met betrekking tot andere activiteiten voor de economische exploitatie en exploratie van de zone, zoals de opwekking van energie uit het water, de stromen en de winden. Bovendien komt Nederland rechtsmacht toe ten aanzien van de bouw en het gebruik van kunstmatige eilanden, installaties en inrichtingen, het wetenschappelijk zeeonderzoek en de bescherming en het behoud van het mariene milieu.
 
Het Continentaal Plat omvat de zeebodem en de ondergrond voorbij de TZ die nog een natuurlijke voortzetting vormt van het land. Zoals eerder gesteld valt het Continentaal Plat voor Nederland gelijk met de EEZ. Nederland is als kuststaat bevoegd tot exploratie en exploitatie van de natuurlijke rijkdommen van het Continentaal Plat.
 
De grens van het Continentaal Plat is vastgelegd in de volgende regelgeving:
  • Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België inzake de afbakening van het continentaal plat van 18 december 1996 (Trb. 1997, 15).
  • Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland inzake de begrenzing van het continentaal plat onder de Noordzee (Trb. 1971, 53).
  • Overeenkomst tussen de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van het Verenigd Koninkrijk van Groot- Brittannië en Noord- Ierland inzake de begrenzing van het tussen deze landen gelegen continentale plat onder de Noordzee (Trb. 1965, 191).
 
De grenzen van de EEZ zijn vastgelegd in de volgende regelgeving:
  • Besluit houdende vaststelling van de grenzen van de exclusieve economische zone van Nederland en tot inwerkingtreding van de Rijkswet instelling exclusieve economische zone (Stb. 2000, 167).
  • Rijkswet van 27 mei 1999, tot instelling van een exclusieve economische zone van het Koninkrijk (Stb. 1999, 281).